Het rottende hart van Griekenland is nu zichtbaar voor iedereen

by on 28 August 2022

Alexander Clapp is een in Athene gevestigde journalist, die over Griekenland en het Middellandse Zeegebied schrijft.

‘Ik beloof u een regering met de allerbeste mensen”, zei Kyriakos Mitsotakis in 2018. Onder zijn leiding zouden de zonden van het verleden – nepotisme, corruptie – niet langer worden getolereerd. “Griekenland kan weer fier het hoofd opheffen”, verklaarde hij toen hij in 2019 premier werd.

Drie jaar later geloven veel ­buitenstaanders dat het land echt veranderd is. Microsoft, Pfizer en JPMorgan Chase & Co. hebben vestigingen in Griekenland ge­opend, een visumprogramma lokt duizenden digitale nomaden naar Athene en intensieve campagnes hebben een recordaantal Amerikaanse toeristen naar de Egeïsche Zee gebracht. Binnenkort zal de economie zelfs niet langer onder toezicht van de Europese Unie staan. Na tien moeilijke jaren lijkt het land een verbazende transformatie te hebben gekend.

Maar binnen Griekenland ziet het er niet zo mooi uit. De corruptie die Mitsotakis zou uitroeien, is niet verdwenen, maar in sommige opzichten erger geworden. De Griekse staat is niet diepgaand hervormd, maar heeft slechts een cosmetische make-over gekregen. In de voorbije weken heeft een afluisterschandaal de verrotting op een spectaculaire manier aan het licht gebracht. Mitsotakis heeft zijn belofte van een ‘Griekenland 2.0’ niet ingelost.

Het schandaal begon met ­Thanasis Koukakis, een financieel journalist die machtige bankiers aan de kaak stelt. In juli vorig jaar begon de Griekse geheime dienst zijn telefoons af te tappen, omdat hij een gevaar voor de nationale veiligheid zou zijn. Koukakis bracht de zaak aan het licht en dezelfde dag stopte het afluisteren.

Maar het was nog niet voorbij. In juli vorig jaar kreeg hij een sms’je van een onbekend nummer. “Wist je dit al, Thanasis?” gevolgd door een link. Toen hij klikte, werd zijn iPhone geïnfecteerd met Predator, een spyware die zijn gegevens naar Intellexa verzond, een geheimzinnig in Athene gevestigd maar in Cyprus geregistreerd bedrijf.

15.000 TELEFOONTAPS

Hij is niet de enige die zulke sms’jes heeft ontvangen. In september kreeg Europarlementslid Nikos Androulakis – toen­ nog de favoriet om de leiding te nemen van Pasok, de centrumlinkse Griekse partij en de historische rivaal van de partij van Mitsotakis – dezelfde link. (Hij klikte niet.)

Onder Mitsotakis zijn de geheime diensten een bureaucratie geworden die grotendeels aan toezicht ontsnapt. Ze staan nu onder zijn rechtstreekse controle en het aantal afgetapte telefoons is voortdurend toegenomen. De overheid luistert nu de telefoons van meer dan 15.000 Grieken af.

Dat is enorm veel, en toch is dit soort afluisterpraktijken nooit legaal geweest. Bovendien gaat het gebruik van Predator, dat door de EU expliciet veroordeeld is, weer een stap verder. Is het mogelijk dat de Griekse inlichtingendiensten naast hun grootschalige spionagecampagne een duister privébedrijf hebben ingezet om nog meer mensen te bespieden? Is de hack het werk van Mitsotakis?

We weten niet, maar kunnen het vermoeden. Kort na zijn aantreden heeft Mitsotakis zijn neef en voormalige campagneleider Grigoris Dimitriadis tot zijn secretaris-generaal benoemd. Dat is in Griekenland een cruciale functie, het informatiekanaal tussen de premier en onder meer de veiligheidsdiensten. In de voorbije maanden hebben Griekse journalisten verbluffende ontdekkingen over Dimi­tri­adis onthuld. De opmerkelijkste: zijn financiële transacties met zakenmensen die ook met de eigenaar van Intellexa werken.

Was Mitsotakis op de hoogte van het gebruik van Predator in Griekenland? Zelf suggereert hij dat het schandaal het werk is van ‘duistere krachten buiten Griekenland’. Leden van zijn regering zeggen dat de Griekse overheid geen spyware van bedrijven als Predator heeft gekocht. Wat niet betekent dat ze geen informatie heeft gekocht die Intellexa illegaal verzameld heeft.

SCHONE SCHIJN

Het probleem is niet dat de corruptie onder Mitsotakis endemischer is dan onder de vorige Griekse regeringen – of dan in veel andere Europese landen. Ook in Frankrijk, Spanje, Hongarije en Polen zijn oppositieleiders en journalisten het slachtoffer van spyware geworden. Het is veeleer de onhoudbare tegenstelling tussen het beeld van Griekenland dat Mitsotakis het buitenland voorhoudt en de realiteit.

In mei, toen het spionageschandaal aan het licht begon te komen, hield Mitsotakis een toespraak voor het Congres in Washington over het belang van de democratische waarden en de strijd tegen de autocratie. Veertig minuten lang sprak hij over de noodzaak van maatschappelijk vertrouwen en sterke instellingen. “De oude Grieken beschouwden arrogantie, extremisme en excessen als de grootste gevaren voor de democratie”, verklaarde hij. Waarom volgt hij hun voorbeeld niet?

demorgen.be